Waarom kreeg Kansino een aanwijzing?
Play North Limited, het Maltese bedrijf achter het legale online casino Kansino, ontving op 10 november 2022 een aanwijzing van de Kansspelautoriteit (Ksa). De aanwijzing volgde op een Wwft-onderzoek waarbij de Ksa veertien klantdossiers van Kansino beoordeelde. Elf van die veertien dossiers voldeden niet aan de wettelijke eisen.
De Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme, kortweg de Wwft, verplicht kansspelaanbieders om actief te controleren of hun spelers verdacht gedrag vertonen. Dat betekent niet alleen bij de registratie een check uitvoeren, maar ook doorlopend meekijken. Wie speelt er, hoeveel verliest de speler, past dat bij wat het bedrijf weet over die persoon? Als de transacties niet kloppen met het bekende risicoprofiel van een speler, moet een aanbieder ingrijpen. En bij verdachte transacties geldt een meldplicht. De Kansino aanwijzing Wwft richtte zich precies op deze twee kernverplichtingen.
De Ksa constateerde dat Kansino op beide fronten tekortschoot: zowel in de kwaliteit van de klantdossiers als in het naleven van de meldplicht bij verdachte transacties.
Twee soorten Wwft-overtredingen bij Kansino
Bij het onderzoek naar Kansino kwamen twee typen overtredingen aan het licht. De eerste betrof de kwaliteit van de klantdossiers, de tweede had betrekking op het melden van verdachte transacties bij de overheid.
Onvoldoende klantonderzoek
Bij Kansino ging het mis in elf van de veertien beoordeelde dossiers. Spelers konden hoge bedragen verliezen zonder dat Play North tijdig een onderzoek naar de herkomst van dat geld startte. De Ksa noemde concrete voorbeelden: een speler verloor in anderhalve week meer dan 12.000 euro voordat er actie werd ondernomen. Een andere speler verloor in twee maanden ruim 135.000 euro, zonder dat er een brononderzoek plaatsvond. Ook kwamen diverse automatische signalen uit het systeem van Kansino, zoals meldingen over verhoogde speelfrequentie of grote verliezen, maar die leidden niet tot ingrijpen.
Bovendien ontbrak bij elf dossiers een deugdelijke risicoanalyse, of was die inhoudelijk onvoldoende. Daardoor was voor de Ksa niet navolgbaar hoe Kansino tot het risicoprofiel van een speler was gekomen. Dat is precies wat de wet vereist: een aanbieder moet kunnen aantonen dat zijn cliëntenonderzoek is afgestemd op het witwasrisico dat bij dat type speler hoort.
Niet tijdig melden bij de FIU
Bij negen van de onderzochte dossiers waren ongebruikelijke transacties niet onverwijld gemeld bij de Financiële Inlichtingen Eenheid. Dat is verplicht op grond van artikel 16 van de Wwft.
Wat is de FIU?
De Financiële Inlichtingen Eenheid (FIU-Nederland) is de instantie waarbij financiële instellingen en kansspelaanbieders verdachte of ongebruikelijke transacties moeten melden. De FIU analyseert die meldingen en geeft relevante informatie door aan opsporingsinstanties als het gaat om mogelijke strafbare feiten.
Play North had negen transacties niet onverwijld gemeld, terwijl de wet voorschrijft dat dit zo snel mogelijk moet, en in ieder geval binnen veertien dagen nadat het ongebruikelijke karakter van de transactie bekend is. Omdat de FIU meldingen van meerdere aanbieders naast elkaar legt, is tijdigheid cruciaal: hoe eerder een melding binnenkomt, hoe beter de informatie bruikbaar is voor opsporing.
Play North betwistte de Kansino aanwijzing witwassen
Play North diende in 22 december 2022 een pro forma bezwaarschrift in tegen de aanwijzing, de gronden voor bezwaar werden vervolgens op 20 januari 2023 ingediend. Het bedrijf voerde meerdere argumenten aan. Zo stelde het dat het met de invoering van het Jira Task Management Systeem (JTMS) in september 2022, dus nog voor de aanwijzing werd uitgevaardigd, al had gezorgd dat de risicoanalyses navolgbaar werden vastgelegd. Verder betoogde het dat de Wwft geen wettelijke grondslag biedt voor de eis van navolgbaarheid van risicoanalyses.
Daarnaast stelde Play North dat zijn witwasrisico lager lag dan bij andere aanbieders, vanwege beleidskeuzes, zoals het alleen accepteren van spelers met een Nederlandse bankrekening. Op grond daarvan zou het bedrijf hogere drempelwaarden mogen hanteren voordat het een brononderzoek start. Daarbij vond het het bedrijf de gedragslijnen in de aanwijzing te vaag en te onbepaald.
Bezwaar ongegrond: aanwijzing Kansino bleef overeind
Na bestudering van alle bezwaargronden verklaarde de raad van bestuur op 25 april 2023 het bezwaar ongegrond en liet de aanwijzing in stand. Alle argumenten van Play North werden van de hand gewezen.
Over het JTMS oordeelde de Ksa dat Play North niet had aangetoond dat het systeem ook daadwerkelijk leidde tot navolgbare en correcte risicoclassificaties. Een nieuw systeem invoeren is niet hetzelfde als bewijzen dat de overtredingen ook in de praktijk zijn beëindigd. De eerder als onvoldoende beoordeelde dossiers werden niet opnieuw aangeleverd of gecorrigeerd. Dat had Play North wel moeten doen.
De stelling over lagere witwasrisico's werd eveneens verworpen. De Ksa stelde vast dat een deel van de genoemde maatregelen simpelweg wettelijke verplichtingen zijn die voor alle aanbieders gelden, en geen bijzondere risicobeperking vormen. Bovendien had Play North niet aannemelijk gemaakt dat zijn risico daadwerkelijk lager was dan bij concurrenten. De argumentatie over open normen veranderde daar niets aan: artikel 3 lid 2 sub d van de Wwft is inderdaad een open norm, maar het is aan de aanbieder zelf om die norm in te vullen. Vervolgen is het aan de Ksa om te toetsen of dat toereikend is. Het eerdere oordeel van de Ksa bleef daarmee in stand:
- De meerderheid van de cliëntenonderzoeken voldeed niet aan de eisen: 11 van 14 dossiers beoordeeld als onvoldoende;
- Risicoanalyses ontbraken of waren inhoudelijk te zwak om navolgbaar te zijn;
- Bij 9 dossiers werden ongebruikelijke transacties niet tijdig gemeld bij de FIU;
- Play North toonde niet aan dat de overtredingen voor of tijdens de bezwaarprocedure waren beëindigd.
Omdat de tekortkomingen zo breed en structureel waren, achtte de Ksa een lichtere maatregel zoals een waarschuwing niet op zijn plaats. De aanwijzing was proportioneel en bleef in stand. Dat Play North stelde al vóór de aanwijzing te voldoen aan de gedragslijnen, werd niet als aannemelijk bevonden.
Kansino aanwijzing witwassen nu onherroepelijk
Play North stelde na de beslissing op bezwaar geen beroep in bij de rechtbank Rotterdam. Hierdoor werd de Kansino aanwijzing witwassen onherroepelijk en de zaak afgesloten. De Ksa heeft het besluit op grond van artikel 32f van de Wwft openbaar gemaakt op 12 september 2023.
Kansino beschikt nog steeds over een geldige vergunning voor online kansspelen in Nederland. De aanwijzing Kansino is inmiddels onherroepelijk, maar of de geconstateerde tekortkomingen in de tussentijd volledig zijn hersteld, valt uit de openbaar gemaakte stukken niet op te maken.
